W Polsce, aby być oficjalnie uznanym za osobę z niepełnosprawnością, należy mieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Nie wdając się w szczegóły, dwoma instytucjami orzekającymi są: Powiatowe Zespoły Orzekania o Niepełnosprawności (PZON) oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Ten ostatni orzeka głównie w celach rentowych, o czym napiszę w kolejnym wpisie.
Wniosek do PZON i inne dokumenty
Tutaj chcę przedstawić bardzo skróconą procedurę ubiegania się o orzeczenie o niepełnosprawności W powiatowych zespołach orzekania o niepełnosprawności. Jak już sama nazwa wskazuje, jedna taka jednostka przypada na powiat. W Polsce jest 314 powiatów oraz 66 miast na prawach powiatu. Sam na pewno wiesz, gdzie mieszkasz na stałe, a co za tym, do którego PZON musisz złożyć wniosek,
Będąc osobą pełnoletnią i nieubezwłasnowolnioną, czyli gdy posiadasz pełnię praw obywatelskich, możesz sam przejść procedurę uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Od czego zacząć? Najprościej wejść na stronę internetową Twojego PZON i pobrać odpowiednie formularze. Możesz, jeśli wolisz bezpośredni kontakt z urzędnikami, osobiście wybrać się do siedziby PZON.
Gdy masz już wydrukowane formularze, należy je wypełnić zgodnie z instrukcją. Wśród nich będzie wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, oraz druk zaświadczenia lekarskiego. Niestety, tu zaczynają się schody, bo musisz iść do lekarza, by wypełnił formularz. Może to być lekarz rodzinny, lub specjalista, u którego jesteś pod kontrolą i który zna historię Twojej choroby, czy niepełnosprawności. Takie zaświadczenie musi być aktualne, czyli wydane nie później niż miesiąc przed całościowym złożeniem całej dokumentacji do PZON. Najłatwiej jest wypełnić wniosek, bo wypełniasz formularz, gdzie są: dane osobowe, opis sytuacji, cel uzyskania orzeczenia, informacje o stanie zdrowia itp. Wzór wniosku jest standardowy, czyli taki sam w całej Polsce.
Następnym krokiem będzie skompletowanie dokumentacji medycznej. Innymi słowy do wniosku oraz zaświadczenia lekarskiego dołączasz dokumenty potwierdzające stan zdrowia. Mogą nimi być:
- karty informacyjne leczenia szpitalnego,
- wyniki badań (RTG/MRI/CT, EKG, audiogramy itp.),
- opinie i zaświadczenia specjalistów,
- historię leczenia/rehabilitacji.
Składanie kompletnego wniosku
Ostatnim krokiem, który musisz wykonać, to
złożyć komplet dokumentów do powiatowego, lub miejskiego zespołu orzekania o niepełnosprawności.
Możesz to zrobić wysyłając go listem poleconym, najlepiej za potwierdzeniem odbioru. Możesz też udać się osobiście do siedziby PZON. Niektóre urzędy przyjmują dokumenty w wersji elektronicznej. Zatem, musisz sprawdzić, jakie są drogi składania wniosku w Twoim powiecie.
Orzekanie
Teraz nie pozostaje Ci nic innego, jak oczekiwanie na wyznaczenie posiedzenia/składu orzekającego. Urzędnicy w PZON muszą zarejestrować sprawę, a jeśli dokumentacja nie była kompletna lub budzi wątpliwości, możesz zostać wezwany do jej uzupełnienia. Dopiero, gdy wszystkie papiery są w porządku wyznacza się termin posiedzenia i badania/oceny (zależnie od praktyki zespołu).
W określonym dniu o konkretnej godzinie stawiasz się na posiedzenie, a następnie otrzymujesz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (lekki/umiarkowany/znaczny – system stopni wynika z ustawy).
W kolejnym wpisie opiszę, jak należy przygotować się na spotkanie z członkami komisji orzekającej o niepełnosprawności.
Prawo do odwołania
Oczywiście możesz nie zgodzić się z otrzymanym orzeczeniem.
W takiej sytuacji masz 14 dni od doręczenia orzeczenia, aby złożyć odwołanie do instancji wyżej, czyli do Wojewódzkiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności (WZON). Robisz to za pośrednictwem zespołu powiatowego, który wydał orzeczenie (nie wysyła się bezpośrednio do wojewódzkiego).
Jeżeli decyzja odwoławcza WZON również Cię nie satysfakcjonuje, składasz odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Masz na to 30 dni od momentu doręczenia decyzji WZON. Odwołanie do sądu składasz za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu.
Orzeczenie na stałe
Nikt nie lubi co kilka lat od nowa przechodzić przez procedurę orzeczniczą. Najlepiej byłoby otrzymać orzeczenie na stałe.
Od czerwca ubiegłego roku obowiązuje tzw. wykaz 208 schorzeń uprawniających do bezterminowego orzeczenia o niepełnosprawności.
Od tego momentu wszystkie powiatowe i wojewódzkie komisje muszą stosować nowe zasady orzekania.
Chociaż w rozporządzeniu nie znajdziemy oficjalnego podziału chorób na grupy, w praktyce komisje korzystają z dwóch kategorii:
lista A – obejmuje około 150 schorzeń o stałym lub postępującym charakterze, decyzje wydawane są na najdłuższe możliwe okresy, a często również bezterminowo,
lista B – to blisko 58 chorób, których przebieg może zmieniać się w czasie, w ich przypadku komisje przyznają orzeczenia czasowe od 3 do 7 lat.
Nie będę tutaj „wklejać” pełnej listy chorób – łatwo ją znajdziecie w internecie.
Choć składanie wniosku o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, na pierwszy rzut oka może wydawać skomplikowane, to jeśli podejdziesz do tego na spokojnie i zaplanujesz swoje działania, to na pewno się uda.
Podziel się w komentarzu swoimi przemyśleniami na temat procedury orzeczniczej.
Czy miałeś/miałaś jakieś problemy przy składaniu wniosku?
Co Ci się wydaje najtrudniejsze?
