Kilka dni temu był dzień Kobiet, a wczoraj mężczyźni świętowali swój dzień. Czyli jest równość – przynajmniej w teorii. A jak jest naprawdę? Czy bycie kobietą z niepełnosprawnością jest dodatkowym obciążeniem?

Nie ukrywam, że o nierównościach wobec kobiet z niepełnosprawnościami pisze się więcej niż o mężczyznach. Na temat, nas kobiet z niepełnosprawnościami, jest więcej opracowań i raportów. Co nie oznacza, że mężczyźni z niepełnosprawnościami nie doświadczają nierównego traktowania.

Nie chcę Cię zanudzać statystykami i danymi, ale z drugiej strony nie chcę, aby wpis był miałki, niepoparty badaniami.

Zatem skoro w lipcu 2025 roku opublikowano raport „Women with disabilities”, przygotowany przez Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego (EPRS) – zespół ekspertów opracowujących analizy i raporty dla Parlamentu Europejskiego, to warto przyjrzeć mu się bliżej.

Publikacja skupia się na sytuacji kobiet z niepełnosprawnościami w Unii Europejskiej: ich codziennych wyzwaniach, barierach oraz nierównościach, z którymi wciąż muszą się mierzyć.

Dane zawarte w raporcie skłaniają do refleksji.

Niepełnosprawność jest barierą

Według danych EU-SILC w 2023 roku

ponad 26% osób powyżej 16. roku życia w Unii Europejskiej doświadczało długotrwałych ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu z powodu stanu zdrowia.

Szacunki Eurostatu wskazują, że może to dotyczyć nawet 101 milionów mieszkańców UE.

Co istotne, kobiety częściej niż mężczyźni deklarują takie ograniczenia – 29,5% kobiet wobec 24,4% mężczyzn. W niektórych państwach różnice między płciami są jeszcze wyraźniejsze. Pokazuje to, że płeć i niepełnosprawność często się nakładają, tworząc zjawisko podwójnego wykluczenia.

Zamknięty rynek pracy

Nierówności szczególnie wyraźnie widać na rynku pracy.

Aktywność zawodowa kobiet z niepełnosprawnościami wynosi 53,2%, podczas gdy w przypadku mężczyzn z niepełnosprawnościami jest to 57,1%.

Dla porównania – średnia aktywność zawodowa w całej populacji sięga 75,4%.

Oznacza to znaczącą lukę. Niemal 47% kobiet z niepełnosprawnościami w wieku produkcyjnym pozostaje biernych zawodowo. Częściej niż inni doświadczają bezrobocia, rzadziej prowadzą własną działalność gospodarczą, a jeśli już pracują – nierzadko otrzymują niższe wynagrodzenie.

Nie wynika to wyłącznie z ograniczeń zdrowotnych. Dużą rolę odgrywają systemowe bariery, niedostosowane środowisko pracy oraz utrwalone stereotypy.

Kobiety z niepełnosprawnościami na marginesie

Raport EPRS pokazuje wyraźnie, że sytuacja kobiet z niepełnosprawnościami jest daleka od ideału. Zresztą nie tylko kobiety z niepełnosprawnościami doświadczają nierównego traktowania, o czym pisałam jakiś czas temu. Sama na szczęście nie doświadczyłam dyskryminacji, a przynajmniej nie przypominam sobie takich sytuacji w dorosłym życiu.

Zresztą, tak po prawdzie, trudno jest oddzielić dyskryminację ze względu na płeć od nierównego traktowania z powodu niepełnosprawności. Przynajmniej mnie jest trudno rozdzielić fakt bycia kobietą od niepełnosprawności.

Czy doznawałam dyskryminacji? Z całą pewnością. Jednak, możecie wierzyć, lub nie, nie pamiętam tych sytuacji. Być może wynika to z faktu, że nie „kolekcjonuję” złych zdarzeń. Nie jestem typem rozpamiętywacza, który bez przerwy analizuje, przetwarza i zadręcza się czymś co się już zdarzyło. Może to też wynika, że moje życiowe wybory były „szyte na miarę”. Idąc na studia podyplomowe z dziennikarstwa wiedziałam, że chcę być dziennikarką piszącą, a nie pracować przed kamerą. Nie miałam parcia na szkło i świadomie nie pojechałam na zajęcia w studiu telewizyjnym. Po prostu wiedziałam, że to nie dla mnie, więc nie dałam szansy dyskryminacji.

Nie czułam się gorzej w jakimś środowisku, czy w sytuacjach, bo mniej więcej wiem, co jest dla mnie, a co powinnam odpuścić. Jeśli mi na czymś zależy i wiem, że fizycznie i psychicznie to uniosę, potrafię walczyć, jak lwica. W takich sytuacjach nie przejmuję się nieprzychylnymi komentarzami, tylko uparcie dążę do celu.

Życie z niepełnosprawnością nie jest proste. Jest pełne wyzwań i barier, a gdy jeszcze dołożyć do tego dyskryminację płci, to mamy combo.

Jestem ciekawa, czy Ty kiedykolwiek czułaś/czułeś się dyskryminowany podwójnie dyskryminowany? Ze względu na niepełnosprawność i płeć?